Avm İçin Elektrikli Araç Şarj İstasyonu Kurulumu

AVM için elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu nasıl yapılır?

AVM otoparkına elektrikli araç şarj istasyonu kurmak; saha keşfi, elektrik altyapı analizi, izin süreçleri, montaj ve devreye alma adımlarından oluşan çok aşamalı bir süreçtir.

Sürecin başında AVM’nin mevcut trafo kapasitesi, pano durumu ve kablo altyapısı detaylı şekilde incelenir.

Bu analiz, kurulacak şarj ünitelerinin güç ihtiyacına göre ek yatırım gerekip gerekmediğini ortaya koyar.

Elektrik dağıtım şirketine bağlantı başvurusu yapılır ve teknik proje onaya sunulur.

Dağıtım şirketi, şebeke kapasitesini değerlendirip olumlu ya da olumsuz görüş bildirir.

Olumlu görüşün ardından şarj ünitelerinin montajı, kablolama ve pano düzenlemesi gerçekleştirilir.

Montaj tamamlandığında izolasyon testleri, topraklama ölçümleri ve termal kamera kontrolleri yapılır.

Tüm testleri geçen istasyon, şarj ağı işletmecisinin yazılım platformuna entegre edilir.

EPDK’ya istasyon kaydı yapılarak hukuken faaliyete başlanır.

Ticari şarj hizmeti verilecekse EPDK şarj ağı işletmeci lisansı kapsamında hareket edilmesi zorunludur.

AVM’ler bu lisansı doğrudan alabilir ya da lisanslı bir şarj ağı işletmecisiyle anlaşarak süreci yürütebilir.

Proje kapsamı, şarj ünitesi sayısı ve güç seviyesine göre kurulum süresi birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişir.

AVM otoparkına elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu hangi izinlerle gerçekleşir?

AVM otoparkında şarj istasyonu kurmak için EPDK lisansı veya sertifikası, dağıtım şirketi onayı ve belediye izni olmak üzere üç temel yetkilendirme aşaması tamamlanır.

Halka açık ticari şarj hizmeti sunulacaksa EPDK’dan şarj ağı işletmeci lisansı almak ya da lisanslı bir işletmeciden sertifika edinmek zorunludur.

Şarj Hizmeti Yönetmeliği, 2 Nisan 2022 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Elektrik dağıtım şirketine başvuru yapılarak güç talebi bildirilir ve bağlantı görüşü alınır.

Dağıtım şirketi, AVM’nin mevcut elektrik kapasitesini değerlendirdikten sonra teknik projeyi onaylar.

Gerekli hallerde trafo güçlendirme ya da yeni orta gerilim bağlantısı talebi bu aşamada belirlenir.

Belediye tarafından yer seçimi ve faaliyet izin belgesi düzenlenir.

Müstakil şarj istasyonu açılacaksa işyeri açma ve çalışma ruhsatı ayrıca gerekir; AVM bünyesinde ise mevcut ruhsata tali faaliyet eklenmesi yeterlidir.

Yangın güvenliği raporu, iç tesisat projesi ve risk değerlendirmesi de izin sürecinin parçasıdır.

AVM ile şarj ağı işletmecisi arasında yer tahsisi, gelir paylaşımı ve sorumluluk dağılımını içeren bir hizmet sözleşmesi imzalanır.

Tüm izinlerin tamamlanması, altyapı hazırsa ve bürokratik engel çıkmazsa birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürer.

AVM otopark alanında elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu için trafo kapasitesi nasıl hesaplanır?

Trafo kapasitesi hesabı, AVM’nin mevcut elektrik yükü ile eklenecek şarj ünitelerinin toplam güç talebinin karşılaştırılmasıyla yapılır.

Orta ölçekli bir AVM genellikle 1–2 MVA gücünde bir transformatöre sahiptir.

Yüksek güçlü DC şarj üniteleri eklenecekse bu trafonun boş kapasitesinin yeterli olup olmadığı kontrol edilir.

Hesaplamada eşzamanlılık faktörü önemli bir değişkendir.

Tüm şarj ünitelerinin aynı anda tam güçte çalışma ihtimali düşüktür; bu nedenle toplam güç talebi eşzamanlılık katsayısıyla çarpılarak gerçekçi bir yük tahmini elde edilir.

Örneğin iki adet 150 kW DC ünite toplam 300 kW güç çeker, ancak eşzamanlılık faktörü 0,7 uygulandığında fiili yük 210 kW düzeyinde kalır.

Mevcut trafo kapasitesi yetersiz kalıyorsa iki seçenek gündeme gelir.

Birincisi, mevcut trafonun daha yüksek güçlü bir modelle değiştirilmesidir.

İkincisi, şarj istasyonlarına özel ayrı bir trafo merkezi kurulmasıdır.

Bu değerlendirme, elektrik dağıtım şirketinin teknik raporu doğrultusunda kesinleşir.

AVM kapalı otoparkında elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu sırasında yangın güvenliği nasıl sağlanır?

Kapalı otopark ortamında şarj istasyonu kurarken yangın algılama, söndürme ve havalandırma sistemlerinin bir bütün olarak projelendirilmesi gerekir.

Şarj alanı, otoparkın geri kalanından yangına dayanıklı bölme duvarları veya bariyerlerle ayrılır.

Bu bölgede duman dedektörleri, ısı sensörleri ve alev algılama sistemleri standart donanım olarak yer alır.

Otomatik sprinkler sistemi, şarj alanını kapsayacak şekilde konumlandırılır.

Bazı projelerde köpüklü veya gazlı söndürme sistemleri de tercih edilir.

Yangın tüplerinin konumu ve tipi, elektrikli ekipmana uygun sınıfta (ABC veya CO₂) seçilir.

Mekanik havalandırma sistemi, kapalı alanda biriken gazların tahliyesini sağlar.

Havalandırma kapasitesi, şarj alanının metrekare büyüklüğüne ve ünite sayısına göre hesaplanır.

Acil durum aydınlatması ve tahliye yönlendirme levhaları şarj alanında standart olarak bulunur.

Risk değerlendirmesi itfaiye yönetmeliklerine uygun şekilde hazırlanır ve AVM’nin mevcut yangın güvenliği planına entegre edilir.

Periyodik yangın tatbikatlarında şarj alanı senaryoları da dahil edilir.

AVM kapalı otoparkında elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu sırasında yangın güvenliği nasıl sağlanır?

AVM açık otoparkına elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu hangi teknik standartlara uymalıdır?

Açık otoparklarda kurulan şarj üniteleri IEC 61851 serisi uluslararası standartlara ve TSE tarafından uyumlaştırılan ulusal normlara uygun olmak zorundadır.

AC şarj ünitelerinde Type-2 soket tipi, DC şarj ünitelerinde ise CCS2 (Combined Charging System) konektörü Türkiye pazarında fiili standart olarak kabul edilir.

Şarj cihazlarının IP koruma sınıfı en az IP54 düzeyinde olmalıdır; bu sınıf, toz ve her yönden su sıçramasına karşı koruma sağlar.

Açık havada sıcaklık değişimlerine maruz kalacak cihazlarda -25°C ile +50°C arasında çalışma aralığı aranır.

Elektriksel güvenlik açısından kaçak akım koruma rölesi (RCD) Type B veya Type A-EV sınıfı tercih edilir.

Topraklama sistemi, TS HD 60364 standardına göre tesis edilir.

Kablo kanalları UV dayanımlı malzemeden seçilir ve mekanik darbelere karşı korunaklı şekilde döşenir.

Şarj istasyonunun çarpma koruması için bariyer veya beton sınırlayıcılar yerleştirilir.

Engelli erişim standartlarına uygunluk da projelendirme aşamasında dikkate alınır.

TSE ve EPDK’nın belirlediği teknik kriterlere ek olarak, yerel itfaiye yönetmeliği de bağlayıcıdır.

AVM yönetimi elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu için EPDK lisansı almak zorunda mıdır?

AVM yönetiminin doğrudan EPDK lisansı alması zorunlu değildir; ancak halka açık ticari şarj hizmeti sunulacaksa bu hizmet mutlaka EPDK lisansı kapsamında verilir.

Uygulamada AVM’ler iki yoldan birini tercih eder.

Birinci yol, lisanslı bir şarj ağı işletmecisiyle iş birliği anlaşması yapmaktır.

Bu modelde lisans, sertifika ve teknik yükümlülükler işletmeci firmaya aittir.

AVM ise alan tahsisi yapar ve sözleşme çerçevesinde gelir payı alır.

İkinci yol, AVM’nin kendisinin tüzel kişi olarak EPDK’dan şarj ağı işletmeci lisansı almasıdır.

Bu tercih; lisans bedelinin ödenmesini, altı ay içinde en az elli şarj ünitesi ve beş farklı ilçede istasyon kurulmasını, yazılım altyapısı oluşturulmasını ve periyodik raporlama yükümlülüğünü beraberinde getirir.

Sadece AVM personeline veya belirli bir kapalı gruba ücretsiz hizmet veren istasyonlar için EPDK lisansı gerekmez.

Bu istasyonlar ticari faaliyet kapsamında değerlendirilmez.

Hangi modelin seçileceği, AVM’nin çoklu lokasyon planına ve yatırım stratejisine bağlıdır.

AVM ziyaretçilerine yönelik elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu hangi şarj tiplerini kapsar?

AVM otoparkında ziyaretçilere hizmet veren istasyonlar, kullanım senaryosuna göre AC yavaş şarj ve DC hızlı şarj olmak üzere iki ana tipte projelendirilir.

AC şarj üniteleri 7 kW ile 22 kW arasında güç çıkışı sağlar.

Bu üniteler, AVM’de iki saat ve üzeri vakit geçiren ziyaretçiler için uygundur.

Tam şarj süresi aracın batarya kapasitesine bağlı olarak 3–8 saat arasında değişir.

DC hızlı şarj üniteleri 50 kW ile 300 kW ve üzeri güç seviyelerinde çalışır.

Bir elektrikli aracı yüzde 20’den yüzde 80’e 20–45 dakikada şarj edebilir.

Kısa süreli alışveriş yapan ziyaretçilerin tercihini bu ünitelere yönlendirir.

İdeal bir AVM projesi, her iki tipi bir arada sunar.

AC üniteler uzun kalış süreli alanlarda (sinema katı, restoran bölgesi yakını) konumlandırılır.

DC üniteler ise giriş-çıkış sirkülasyonunun yoğun olduğu katlarda yer alır.

Type-2 soket AC’de, CCS2 konektör DC’de Türkiye pazarındaki standart bağlantı tipidir.

AVM bodrum katına elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu yaparken havalandırma gereksinimleri nelerdir?

Bodrum katlarda şarj istasyonu kurulumu, mekanik havalandırma sisteminin yeterli hava sirkülasyonu sağlayacak kapasitede olmasını gerektirir.

Kapalı alanlarda şarj sırasında oluşabilecek ısı birikimi ve olası gaz emisyonları, etkin havalandırmayla kontrol altına alınır.

Havalandırma kapasitesi, şarj alanının metrekare büyüklüğüne, tavan yüksekliğine ve şarj ünitelerinin toplam güç değerine göre projelendirilir.

Hava değişim oranı saatte en az altı kez olacak şekilde tasarlanır.

Egzoz fanları ve taze hava giriş kanalları birbirini dengeleyecek şekilde konumlandırılır.

Gaz algılama sensörleri (CO ve LPG/doğalgaz), havalandırma sistemiyle entegre çalışır.

Gaz seviyesi eşik değeri aştığında fanlar otomatik olarak tam devire geçer.

Aynı anda sesli ve görsel uyarı sistemi devreye girer.

Mevcut otopark havalandırma sistemi genellikle içten yanmalı motorlu araçlar için tasarlanmıştır.

Elektrikli araç şarj alanı eklendiğinde, havalandırma projesinin güncellenmesi ve ek ısı yükünün hesaba katılması gerekir.

Bu güncelleme, makine mühendisliği projesi kapsamında yapılır ve belediye onayına sunulur.

AVM işletmecisi elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu için dağıtım şirketine nasıl başvurur?

AVM işletmecisi veya yetkilendirdiği şarj ağı firması, bölgedeki elektrik dağıtım şirketine yazılı başvuru yaparak şarj istasyonu kurulumu için bağlantı talebinde bulunur.

Başvuru formu, EPDK’nın Şarj Hizmeti Yönetmeliği’nde belirtilen formata uygun olarak hazırlanır.

Başvuruda AVM’nin mevcut abone numarası, talep edilen ek güç miktarı (kW), şarj ünite sayısı ve konumu belirtilir.

Elektrik iç tesisat projesi, yetkilendirilmiş bir elektrik mühendisi tarafından hazırlanarak başvuruya eklenir.

Dağıtım şirketi, başvuruyu aldıktan sonra şebeke kapasitesini değerlendirir.

Trafo gücü ve hat kapasitesi yeterliyse olumlu bağlantı görüşü verilir.

Kapasite yetersizse, güçlendirme çalışması için ek yatırım ve süre bildirilir.

Olumlu görüşün ardından bağlantı anlaşması imzalanır.

Dağıtım şirketi teknik kontrolü sahada gerçekleştirir ve istasyon devreye alma tutanağı düzenlenir.

Bu tutanak, şarj istasyonunun resmi olarak faaliyete başlamasının ön koşuludur.

AVM müşteri trafiğine göre elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu kaç üniteyle planlanır?

Ünite sayısı, AVM’nin günlük araç giriş-çıkış sayısı, ortalama park süresi ve elektrikli araç penetrasyon oranı temel alınarak hesaplanır.

Küçük ölçekli bir AVM (günlük 2.000–5.000 araç) için 2–4 AC ve 1–2 DC ünite genellikle yeterlidir.

Büyük ölçekli bir AVM (günlük 10.000 araç üzeri) için 6–10 AC ve 2–4 DC ünite başlangıç projeksiyonu olarak değerlendirilir.

Türkiye’de elektrikli araç payı hızla yükselir; bu nedenle kurulum projesi genişlemeye açık tasarlanır.

Başlangıçta az sayıda ünite kurulup kablo altyapısı, pano kapasitesi ve trafo gücü ileride eklenecek üniteleri kaldıracak şekilde boyutlandırılır.

Bu yaklaşım, gereksiz ilk yatırımı önlerken gelecekteki talebi karşılamayı güvence altına alır.

Yoğun saatlerde kuyruk oluşumunu engellemek için akıllı yük dengeleme yazılımı devreye alınır.

Bu yazılım, boşta kalan ünitelere yönlendirme yapar ve eşzamanlı kullanımda güç paylaşımını optimize eder.

Ünite sayısı planlaması, fizibilite raporunun en kritik kalemlerinden biridir.

AVM girişine yakın konumlarda elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu hangi avantajları sağlar?

Şarj istasyonlarını AVM girişine yakın konumlandırmak, hem kullanıcı deneyimini iyileştirir hem de istasyonların görünürlüğünü artırır.

Ziyaretçi, aracını park edip şarj bağlantısını yaptıktan sonra kısa mesafede AVM’ye girer.

Bu kolaylık, şarj istasyonunun kullanım oranını doğrudan yükseltir.

Giriş yakınındaki istasyonlar, AVM’nin elektrikli mobiliteye verdiği önemi dışarıdan da görünür kılar.

Sosyal sorumluluk ve sürdürülebilirlik algısı güçlenir.

Elektrikli araç sahipleri, şarj imkânı sunan AVM’leri tercih listesinde öne alır.

Giriş konumu seçilirken araç sirkülasyonu, yaya güvenliği ve acil çıkış yollarının engellenmemesi dikkate alınır.

Şarj alanı, genel trafik akışını aksatmayacak ve yaya geçişlerini kesmeyecek biçimde düzenlenir.

Yönlendirme levhaları, sürücüyü otoparka giriş anından itibaren şarj noktasına yönlendirir.

AVM inşaat aşamasında elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu için altyapı nasıl projelendirilir?

Yeni inşa edilecek bir AVM’de şarj altyapısı, mimari ve elektrik projeleriyle eş zamanlı olarak tasarlanır.

Bu entegre yaklaşım, sonradan yapılacak güçlendirme maliyetlerini ortadan kaldırır.

• Otopark katlarında şarj üniteleri için ayrılmış bölgelere uygun kesitte kablo kanalları döşenir.
• Elektrik panoları, şarj yüküne uygun sigorta ve şalter kapasitesiyle tasarlanır.
• Trafo merkezi, ileride eklenecek şarj ünitelerini de karşılayacak şekilde boyutlandırılır.
• Havalandırma ve yangın algılama projeleri, şarj alanını kapsayacak şekilde genişletilir.
• Veri haberleşme altyapısı (fiber veya ethernet), şarj yönetim yazılımı için planlanır.

İnşaat aşamasında altyapı hazırlamak, sonradan duvar kırma, kablo kanalı açma ve pano değiştirme gibi maliyetli işleri gereksiz kılar.

İmar projesi onayı sırasında şarj alanı da planlamaya dahil edilir; böylece ek izin süreci yaşanmaz.

Bu yöntem, AVM’nin açılış gününden itibaren şarj hizmeti sunmasını mümkün kılar.

AVM inşaat aşamasında elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu için altyapı nasıl projelendirilir?

AVM otopark katlarına dağıtılmış elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu enerji yükünü nasıl etkiler?

Şarj ünitelerini farklı otopark katlarına dağıtmak, elektrik yükünü tek bir noktada yoğunlaştırmak yerine şebekeye dengeli biçimde yaymayı sağlar.

Her katta ayrı bir alt pano üzerinden besleme yapılır ve bu panolar ana dağıtım panosuna bağlanır.

Katlar arası yük dengeleme, akıllı enerji yönetim sistemiyle (EMS) kontrol edilir.

EMS, anlık tüketim verilerini izleyerek yoğunluk düşük olan kattaki ünitelere daha fazla güç tahsis eder.

Bu mekanizma, trafo üzerindeki tepe yükü düşürür ve güç aşım riskini azaltır.

Her katta kurulan ünite sayısı, kablo kesiti hesabında belirleyici faktördür.

Uzun kablo mesafeleri voltaj düşümüne yol açar; bu nedenle alt katlardaki üniteler için daha kalın kablo kesiti seçilir.

Doğru projelendirme, enerji kaybını minimize ederken ünitenin nominal gücünde çalışmasını güvence altına alır.

Dağıtılmış kurulum, bakım ve arıza durumunda da avantaj sağlar.

Bir kattaki panoda sorun oluştuğunda diğer katlardaki üniteler kesintisiz çalışmaya devam eder.

AVM ile şarj ağı işletmecisi arasında elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu sözleşmesi neleri kapsar?

Sözleşme; yer tahsisi, yatırım sorumluluğu, gelir paylaşımı, bakım yükümlülüğü ve sözleşme süresini kapsayan çok yönlü bir hukuki metindir.

AVM, otopark alanında şarj istasyonu için belirli park yerlerini işletmeciye tahsis eder.

Tahsis edilen alanın metrekaresi, konumu ve genişleme opsiyonu sözleşmede tanımlanır.

Yatırım sorumluluğu genellikle şarj ağı işletmecisine aittir.

İşletmeci, şarj ünitelerini, kablolama altyapısını ve yazılım platformunu kendi bütçesiyle kurar.

AVM ise elektrik bağlantı noktası ve fiziksel alan sağlar.

Gelir paylaşımı, sabit kira bedeli veya şarj gelirinden yüzdesel pay ya da her ikisinin kombinasyonu şeklinde düzenlenebilir.

Bakım ve arıza müdahale süresi (SLA) sözleşmenin teknik ekinde detaylandırılır.

Sözleşme süresi genellikle 5–10 yıl arasında belirlenir ve yenileme koşulları baştan tanımlanır.

Sözleşmede sigorta yükümlülüğü, üçüncü kişilere karşı sorumluluk ve fesih koşulları da yer alır.

Hukuki uyuşmazlık halinde arabuluculuk veya tahkim mekanizması belirlenir.

AVM bünyesindeki elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu için belediye ruhsatı gerekli midir?

AVM bünyesinde kurulan şarj istasyonları için belediyeden ayrı bir işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak çoğu durumda gerekmez; mevcut AVM ruhsatına tali faaliyet olarak şarj hizmeti eklenir.

Bu ekleme, ilgili belediyeye yapılan bildirimle gerçekleştirilir.

Müstakil şarj istasyonları ise farklı bir kategoride değerlendirilir.

AVM dışında bağımsız bir şarj tesisi kurulacaksa, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik kapsamında ruhsat alınması zorunludur.

Büyükşehirlerde bu ruhsat ilçe belediyesinden, diğer yerlerde ise bağlı belediyeden temin edilir.

Belediye, ruhsat sürecinde imar planı uygunluğunu, yangın güvenliği raporunu ve çevre düzenlemesini inceler.

Otopark yönetmeliğine uygunluk da değerlendirme kriterlerinden biridir.

İşletme ruhsatı olmadan ticari faaliyet yürütmek idari yaptırıma tabidir.

AVM içindeki kurulumda bile, dağıtım şirketi onayı ve EPDK kaydı ruhsat sürecinden bağımsız olarak tamamlanır.

Yerel yönetim uygulamaları belediyeden belediyeye farklılık gösterebilir; başvuru öncesinde ilgili belediyenin enerji birimi ile görüşme yapılması süreci hızlandırır.

AVM otoparkında DC hızlı elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu hangi güç aralığında yapılır?

DC hızlı şarj istasyonları AVM otoparkında 50 kW ile 300 kW ve üzeri güç aralığında kurulur.

Güç seviyesi seçimi, hedef araç profiline ve ortalama park süresine göre belirlenir.

• 50 kW DC ünite: Bir elektrikli aracı yüzde 20’den yüzde 80’e yaklaşık 45–60 dakikada şarj eder.
• 120–150 kW DC ünite: Aynı aralığı 20–30 dakikaya düşürür; kısa süreli ziyaretçiler için ideal seçenektir.
• 300 kW ve üzeri ultra hızlı ünite: 10–15 dakikada büyük bir batarya kapasitesini doldurabilir; yoğun sirkülasyonlu AVM’lerde tercih edilir.

DC ünitelerin güç seviyesi arttıkça elektrik altyapısına getirdiği yük de artar.

300 kW üzeri ünitelerde genellikle ayrı bir trafo bağlantısı veya mevcut trafonun güçlendirilmesi gerekir.

Soğutma sistemi de güç seviyesiyle doğru orantılı olarak karmaşıklaşır; yüksek güçlü ünitelerde sıvı soğutma kullanılır.

CCS2 konektörü, Türkiye’de satılan elektrikli araçların büyük çoğunluğuyla uyumludur.

Güç seçiminde yatırım bütçesi, altyapı kapasitesi ve kullanıcı beklentisi birlikte değerlendirilir.

AVM otoparkında AC yavaş elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu hangi araç profiline uygundur?

AC yavaş şarj üniteleri, AVM’de iki saat ve üzeri zaman geçiren sürücüler için tasarlanır.

Sinema izleyen, restoranda yemek yiyen ya da uzun alışveriş yapan kullanıcılar bu profile girer.

AC üniteler 7 kW ile 22 kW arasında güç çıkışı sağlar.

7 kW’lık bir ünite, 50 kWh bataryalı bir aracı yaklaşık 7 saatte tam doldurur.

22 kW’lık bir ünite ise aynı aracı yaklaşık 2,5 saatte şarj eder.

AC şarj, aracın bünyesindeki yerleşik dönüştürücü (on-board charger) aracılığıyla gerçekleşir.

Bazı araçlarda yerleşik dönüştürücü kapasitesi 7,4 kW ile sınırlıdır; bu araçlar 22 kW’lık üniteye bağlansa bile 7,4 kW hızında şarj olur.

Bu nedenle ünite gücü kadar aracın teknik kapasitesi de şarj süresini belirler.

AC ünitelerin kurulum maliyeti DC ünitelere göre düşüktür.

Elektrik altyapısına getirdiği yük daha azdır ve standart pano kapasitesiyle beslenebilir.

Yüksek park süresi olan AVM katlarında AC ünite konumlandırmak, maliyet-etkinlik açısından güçlü bir tercihdir.

AVM’deki elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu sırasında kablo kesiti ve pano kapasitesi nasıl belirlenir?

Kablo kesiti, şarj ünitesinin güç talebi ve kablo mesafesi üzerinden hesaplanır; pano kapasitesi ise toplam yüke göre boyutlandırılır.

Kablo kesiti hesabında iki temel parametre vardır: akım taşıma kapasitesi ve voltaj düşümü.

Şarj ünitesinin çektiği akım değerine uygun kablo kesiti seçildikten sonra, pano ile ünite arasındaki mesafe üzerinden voltaj düşümü kontrol edilir.

Voltaj düşümü yüzde üçü aşmamalıdır; aşarsa bir üst kesit kullanılır.

Pano kapasitesi, tüm şarj ünitelerinin eşzamanlı çalışma senaryosuna göre belirlenir.

Ana şalter, sigorta ve kaçak akım koruma rölesi seçimleri bu senaryoya göre yapılır.

Her üniteye ayrı bir devre kesici tahsis edilir; böylece bir ünitedeki arıza diğerlerini etkilemez.

Kablolama güzergahı, mekanik hasar riskini minimize edecek şekilde planlanır.

Kablo kanalları, araç geçiş alanlarında zemin altında veya tavan üzerinde döşenir.

Tüm hesaplar, yetkilendirilmiş elektrik mühendisi tarafından iç tesisat projesine işlenir ve dağıtım şirketi onayına sunulur.

AVM çevresinde güneş enerjisiyle desteklenen elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu mümkün müdür?

Güneş enerjisi panelleri ile desteklenen şarj istasyonu kurulumu teknik olarak mümkündür ve AVM’lerin geniş çatı alanları bu uygulama için elverişlidir.

Fotovoltaik paneller AVM çatısına veya açık otopark üst örtüsüne (carport) monte edilir.

Üretilen enerji, şebekeye paralel çalışan bir inverter sistemiyle şarj ünitelerine yönlendirilir.

Güneş enerjisi üretimi saatlik ve mevsimsel olarak dalgalanır; bu nedenle şebeke bağlantısı her koşulda sürdürülür.

Hibrit sistem, güneş enerjisinin yeterli olduğu saatlerde şebekeden çekilen elektriği azaltır.

Enerji depolama ünitesi (batarya) eklenirse, gündüz üretilen fazla enerji depolanarak akşam saatlerinde kullanılır.

Bu yapı, elektrik maliyetlerini düşürürken karbon ayak izini de küçültür.

Güneş enerjisi sistemi için ayrı bir lisans gerekmez; ancak şebekeye enerji satışı yapılacaksa EPDK mevzuatı kapsamında değerlendirme yapılır.

AVM çatısındaki kullanılabilir alan, panel verimi ve yıllık güneşlenme süresi fizibilite raporunda detaylandırılır.

AVM çevresinde güneş enerjisiyle desteklenen elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu mümkün müdür?

AVM zincirlerinde çoklu lokasyonlu elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu nasıl ölçeklendirilir?

Çoklu lokasyonda şarj altyapısı kurmak, merkezi bir yönetim platformu ve standartlaştırılmış teknik şartname ile ölçeklendirilir.

AVM zinciri, tüm şubelerinde aynı şarj ağı işletmecisiyle çalışarak tekil sözleşme yönetimi sağlar.

Merkezi bulut tabanlı yazılım, her lokasyondaki üniteleri uzaktan izler ve yönetir.

Arıza bildirimi, enerji tüketim verisi ve doluluk oranı tek bir panel üzerinden takip edilir.

Teknik şartname standardizasyonu, farklı şubelerde aynı tip ve güçte ünite kullanılmasını hedefler.

Bu yaklaşım, yedek parça stoğunu azaltır ve bakım ekibinin uzmanlığını tek bir cihaz ailesinde yoğunlaştırır.

Toplu alım, birim cihaz maliyetini düşürür.

Her şube için ayrı fizibilite raporu hazırlanır; çünkü trafo kapasitesi, otopark düzeni ve ziyaretçi profili lokasyondan lokasyona farklılık gösterir.

EPDK lisansı, zaten çoklu lokasyonda faaliyet göstermeyi kapsar; lisans sahibi firma beş farklı ilçede istasyon kurma yükümlülüğünü yerine getirirken AVM zincirinin şubeleri bu yükümlülüğe katkı sağlar.

AVM otopark işletmecisi elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu sonrası gelir paylaşımını nasıl düzenler?

Gelir paylaşımı, AVM ile şarj ağı işletmecisi arasında imzalanan hizmet sözleşmesinde tanımlanan modele göre düzenlenir.

Sabit kira modeli: AVM, şarj alanı için aylık veya yıllık sabit bir bedel alır.

Bu model, AVM’ye düzenli ve öngörülebilir gelir sağlar.

Şarj gelirinden bağımsız olarak ödeme yapılır.

Gelir payı modeli: AVM, şarj hizmetinden elde edilen toplam gelirin belirli bir yüzdesini alır.

Yüzde oranı, ünite sayısına, konuma ve trafik yoğunluğuna göre müzakere edilir.

Bu model, elektrikli araç penetrasyonu arttıkça AVM’nin gelirini de artırır.

Karma model: Düşük bir sabit kira ile gelir payının birleşimidir.

AVM hem garantili bir taban gelir elde eder hem de artan şarj talebinden pay alır.

Sözleşmede gelir paylaşımının hesaplanma yöntemi, raporlama periyodu ve ödeme takvimi açıkça belirtilir.

Elektrik bedelinin kimin karşılayacağı da sözleşmenin kritik maddelerinden biridir.

Bazı modellerde şarj işletmecisi elektriği doğrudan kendi sayacı üzerinden çeker; bazılarında AVM’nin sayacından beslenir ve bedel mahsup edilir.

AVM’deki elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu tamamlandıktan sonra devreye alma süreci nasıl işler?

Devreye alma süreci; elektriksel testler, yazılım entegrasyonu, dağıtım şirketi kontrolü ve EPDK kaydı adımlarını kapsar.

Montaj tamamlandığında önce elektriksel ölçümler yapılır.

İzolasyon direnci testi, topraklama sürekliliği ölçümü ve termal kamera ile bağlantı noktaları kontrol edilir.

Kısa devre ve aşırı akım korumalarının doğru çalıştığı simülasyonla doğrulanır.

Şarj ünitesi, şarj ağı işletmecisinin merkezi yazılım platformuna bağlanır.

OCPP (Open Charge Point Protocol) üzerinden haberleşme testi yapılır.

Ödeme sistemi, kullanıcı kimlik doğrulama ve uzaktan izleme fonksiyonları test edilir.

Dağıtım şirketi sahada teknik kontrol gerçekleştirir ve devreye alma tutanağı düzenler.

Şarj ağı işletmecisi, istasyonu EPDK’nın elektronik sistemine kaydeder.

Kayıt tamamlandığında istasyon resmi olarak hizmete girer ve harita uygulamalarında görünür hâle gelir.

AVM otoparkında engelli park alanına uyumlu elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu nasıl tasarlanır?

Engelli park alanına uyumlu şarj istasyonu, erişilebilirlik standartlarına göre geniş park yeri ölçüleri, düşük konumlu ekran ve engelsiz kablo güzergahıyla tasarlanır.

Park yeri genişliği, standart engelli park alanı ölçüsüne uygun olarak en az 3,60 metre olarak ayrılır.

Şarj ünitesi, tekerlekli sandalye kullanıcısının rahatça ulaşabileceği yükseklikte konumlandırılır.

Ekran, butonlar ve konnektör bağlantı noktası yerden en fazla 120 cm yüksekliğe yerleştirilir.

Kablo, yere sarkarak engel oluşturmayacak şekilde askı sistemiyle düzenlenir.

Zemin, düz ve kaymaz malzemeyle kaplanır; eşik ve basamak bulunmaz.

Yönlendirme işaretleri uluslararası engelli sembolüyle desteklenir.

Türkiye’deki Otopark Yönetmeliği, toplam park alanının belirli bir yüzdesinin engelli kullanıcılara ayrılmasını zorunlu kılar.

Şarj alanı bu yüzdeye dahil edilebilir veya ek olarak planlanabilir.

Erişilebilir şarj noktası sayısı, toplam şarj ünitesi sayısıyla orantılı tutulur.

AVM altyapısına entegre elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu enerji verimliliğini nasıl artırır?

Şarj istasyonunu AVM’nin genel enerji yönetim sistemiyle entegre etmek, tepe yük kontrolü ve maliyet optimizasyonu sağlar.

• Akıllı yük yönetimi (smart charging) yazılımı, AVM’nin toplam enerji tüketimini anlık izler ve şarj ünitelerine ayrılan gücü dinamik olarak ayarlar.
• Yoğun saatlerde (asansör, yürüyen merdiven, aydınlatma tüketimi yüksekken) şarj gücü kısılır; düşük tüketim saatlerinde tam güce çıkar.
• Güneş enerjisi sistemi varsa, üretim fazlası öncelikle şarj ünitelerine yönlendirilir.
• Enerji depolama ünitesi, ucuz tarife saatlerinde şebeke elektriğini depolayarak pahalı saatlerde şarj hizmetine sunar.

Bu entegrasyon, AVM’nin reaktif güç cezasından kaçınmasına da katkı sağlar.

Kompanzasyon sistemi, şarj ünitelerinin yarattığı reaktif yükü dengeleyecek şekilde güncellenir.

Bina otomasyon sistemi (BMS) ile şarj yönetim sistemi arasındaki veri paylaşımı, enerji tüketim raporlamasını bütünleştirir.

Bu raporlar, hem EPDK yükümlülükleri hem de AVM’nin karbon ayak izi takibi için kullanılır.

AVM otoparkına kurulan elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu sonrası bakım ve arıza yönetimi nasıl yapılır?

Bakım ve arıza yönetimi, periyodik kontroller ve anlık müdahale protokollerinden oluşan iki katmanlı bir yapıyla yürütülür.

Periyodik bakımda yılda en az bir kez elektriksel bağlantılar, kablo terminalleri ve sigorta durumları kontrol edilir.

Kaçak akım koruma rölesinin test butonu çalıştırılarak fonksiyon doğrulaması yapılır.

Konnektör pinleri, kablo izolasyonu ve gövde bütünlüğü görsel olarak incelenir.

Arıza yönetimi, uzaktan izleme sistemiyle 7/24 sürdürülür.

Şarj ağı işletmecisinin merkezi yazılımı, ünite durumunu anlık raporlar.

Hata kodu üretildiğinde teknik ekibe otomatik bildirim gönderilir.

Arıza müdahale süresi (SLA), hizmet sözleşmesinde tanımlanır.

Kritik arızalarda 4–24 saat içinde sahada müdahale, yazılımsal sorunlarda uzaktan anında çözüm hedeflenir.

Yedek parça stoğu, en çok arıza veren bileşenler (konnektör, kablo, kontrol kartı) için bulundurulur.

AC şarj üniteleri hareketli parçası bulunmadığı için düşük bakım maliyetine sahiptir.

DC ünitelerde soğutma sistemi (fan veya sıvı soğutma) ek bakım gerektirir.

AVM’deki elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu için ödeme ve kimlik doğrulama sistemleri nasıl çalışır?

Ödeme ve kimlik doğrulama sistemleri; mobil uygulama, RFID kart, QR kod ve temassız banka kartı gibi çoklu kanaldan çalışır.

Mobil uygulama, şarj ağı işletmecisinin platformuna kayıtlı kullanıcılara şarj başlatma, durdurma ve ödeme imkânı sunar.

Kullanıcı, uygulamadaki hesabına tanımlı kredi kartı veya ön ödemeli bakiye ile ödeme yapar.

Şarj tamamlandığında harcanan enerji miktarı ve tutar uygulama üzerinden bildirilir.

RFID kart, sadakat programı kapsamında kullanıcılara dağıtılır.

Kart, ünite üzerindeki okuyucuya yaklaştırılarak kimlik doğrulanır ve şarj başlatılır.

QR kod ise kart veya uygulama kaydı olmayan ziyaretçilerin anlık ödeme yapmasını sağlar.

EPDK mevzuatı, tüm kullanıcıların şarj hizmeti satın alabilmesini sağlayacak en az bir ödeme yönteminin bulundurulmasını zorunlu kılar.

Fatura veya fatura yerine geçen belgede araca aktarılan enerji miktarı (kWh) ve birim fiyat (TL/kWh) yer alır.

Şarj hizmeti fiyatı, aktarılan birim enerji üzerinden belirlenir; farklı güç seviyelerindeki üniteler için farklı tarife uygulanabilir.

AVM otoparkında yönlendirme ve işaretleme açısından elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu nasıl düzenlenir?

Yönlendirme ve işaretleme sistemi, sürücüyü otopark girişinden şarj noktasına sorunsuz biçimde ulaştıracak şekilde tasarlanır.

• Otopark giriş bariyeri öncesinde “Elektrikli Araç Şarj Alanı” yönlendirme tabelası yerleştirilir.
• Kat geçişlerinde ve rampa dönüşlerinde ok işaretli tabelalarla şarj alanına yönlendirme yapılır.
• Şarj park yeri zeminine yeşil renkte boya ve elektrikli araç sembolü uygulanır.
• Her şarj noktasının başında park kurallarını ve kullanım talimatlarını içeren bilgilendirme panosu asılır.
• İçten yanmalı motorlu araçların şarj alanına park etmesini yasaklayan uyarı levhası konulur.

Dijital otopark yönetim sistemi varsa, şarj noktalarının doluluk durumu giriş ekranında gösterilir.

Kullanıcı, boş şarj noktasına doğrudan yönlendirilir; bu, otopark içi gereksiz dolaşımı azaltır.

İşaretleme tasarımı, uluslararası standartlara ve AVM’nin kurumsal kimlik rehberine uygun olarak yapılır.

Gece görünürlüğü için reflektif malzeme veya LED aydınlatmalı tabelalar kullanılır.

AVM’ye yapılacak elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu için fizibilite raporu hangi kalemleri içerir?

Fizibilite raporu; talep analizi, teknik altyapı değerlendirmesi, maliyet projeksiyonu, gelir tahmini ve yatırım geri dönüş süresini kapsayan kapsamlı bir belgedir.

Talep analizi bölümünde AVM’nin günlük araç trafiği, elektrikli araç oranı ve bölgedeki rekabet durumu incelenir.

Anket verileri veya bölgesel trafik istatistikleri bu analizin veri kaynağını oluşturur.

Teknik altyapı değerlendirmesinde trafo kapasitesi, pano durumu, kablo güzergahı ve havalandırma yeterliliği raporlanır.

Ek yatırım gerektiren altyapı kalemleri, maliyet projeksiyonuna eklenir.

Maliyet projeksiyonu; cihaz bedeli, kablolama, pano güçlendirme, montaj işçiliği, yazılım lisansı, proje ve izin giderleri kalemlerinden oluşur.

Gelir tahmini, kWh başına satış geliri ve yıllık enerji satış miktarı üzerinden hesaplanır.

Yatırım geri dönüş süresi (ROI), toplam yatırım maliyetinin yıllık net gelire bölünmesiyle elde edilir.

Fizibilite raporunda ayrıca risk analizi, mevzuat uyumu ve genişleme senaryoları da yer alır.

Bu rapor, AVM yönetim kurulunun yatırım kararını verirken temel aldığı belgedir.

AVM otoparkındaki elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu sırasında topraklama ve koruma sistemleri nasıl tesis edilir?

Topraklama ve koruma sistemleri, şarj istasyonunun elektriksel güvenliğini sağlayan temel altyapı unsurudur.

Topraklama sistemi, TS HD 60364 standardına uygun olarak tesis edilir.

Şarj ünitesinin metal gövdesi, koruma iletkeni aracılığıyla topraklama barasına bağlanır.

Topraklama direnci ölçümü yapılarak değerin yönetmeliklerde belirtilen sınır altında kaldığı doğrulanır.

Kaçak akım koruma rölesi (RCD), her şarj devresinde zorunludur.

DC şarj ünitelerinde Type B RCD veya eşdeğer koruma kullanılır; AC üniteler için Type A-EV yeterlidir.

Aşırı akım koruması (MCB veya MCCB), kablo kesitine ve ünite gücüne uygun amper değerinde seçilir.

Parafudr (aşırı gerilim koruma cihazı), yıldırım ve şebeke kaynaklı gerilim dalgalanmalarına karşı devreye girer.

Özellikle açık otoparklarda yıldırım riski yüksektir; bu nedenle parafudr montajı standarttır.

Tüm koruma elemanları, iç tesisat projesinde detaylandırılır ve dağıtım şirketi onayına sunulur.

Devreye alma aşamasında izolasyon direnci, topraklama sürekliliği ve RCD trip testleri gerçekleştirilir.

Test sonuçları, devreye alma tutanağına işlenir ve kayıt altına alınır.

AVM’deki elektrikli araç şarj istasyonu kurulumu ile ilgili EPDK denetim ve raporlama yükümlülükleri nelerdir?

EPDK, şarj ağı işletmeci lisansı sahiplerinin faaliyetlerini periyodik raporlama ve saha denetimleriyle izler.

Lisans sahibi, her iki yılda bir şarj ağı projeksiyonunu EPDK’ya sunar.

Bu projeksiyon, mevcut ünite sayısını, coğrafi dağılımı, kapasite kullanım oranını ve genişleme planını içerir.

Fiyat tarifesi değişiklikleri de EPDK’ya bildirilir.

Şarj ağı yazılımı, tüm işlem verilerini kayıt altına alır.

Araca aktarılan enerji miktarı, işlem süresi, ödeme bilgisi ve arıza kayıtları dijital ortamda saklanır.

EPDK, talep ettiğinde bu verilere erişim hakkına sahiptir.

Lisans sahibi, altı ay içinde en az elli şarj ünitesi ve beş farklı ilçede istasyon kurma yükümlülüğünü yerine getirmezse lisans iptali gündeme gelir.

Şarj ağındaki ünitelerin en az yüzde beşinin DC 50 kW ve üzeri güçte olması zorunludur.

Otoyol ve devlet yollarındaki istasyonlarda bu oran yüzde elliye çıkar.

Tüketici şikâyetleri için bir platform oluşturulması ve şikâyetlerin belirli sürede yanıtlanması da yükümlülükler arasındadır.

Denetim sonucunda mevzuata aykırılık tespit edilirse EPDK idari para cezası uygulayabilir veya lisansı askıya alabilir.

Kaynakça

• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) – Şarj Hizmeti Yönetmeliği (02.04.2022 tarihli ve 31797 sayılı Resmî Gazete)
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) – Şarj Ağı İşletmeci Lisansı İşlemleri ile İlgili Başvurulara İlişkin Usul ve Esaslar
• 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu (21.12.2021 tarihli değişiklik)
• Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) – Elektrik Dağıtım Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği
• Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) – Şebeke Kapasitesi ve Yük Yönetimi Raporları
• İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (Haziran 2020 ve Temmuz 2023 değişiklikleri)
• IEC 61851 – Elektrikli Araç Şarj Sistemleri Uluslararası Standardı
• TS HD 60364 – Alçak Gerilim Elektrik Tesisleri Standardı
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı – Otopark Yönetmeliği
• Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik